Bánh tét ngày xuân

20-01-2012 12:06
Dân tộc nào cũng có những món ăn truyền thống khác nhau, tuy nhiên một trong những thức ăn vừa độc đáo, vừa ngon, đặc biệt là không thể thiếu trong những ngày Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam đó là bánh tét. Có thể nói, bánh tét là biễu tượng cho lòng biết ơn đối với ông bà tổ tiên của con người Việt Nam chúng ta, góp phần làm cho không khí ngày tết của mỗi gia đình thêm ấm áp, thắm đợm tình làng, nghĩa xóm.Vì vậy, tìm hiểu và giữ gìn phong tục về bánh tét cũng là tìm hiểu về nguồn gốc lịch sử truyền thống văn hóa tốt đẹp từ ngàn đời của ông bà ta để lại.

Trong không khí ấm áp của mùa xuân, chúng tôi tìm đến cơ sở làm bánh tét Hương Việt tại phường Quyết Thắng của gia đình bác Trần Cúc Lan, khi nơi đây đang là thời kỳ cao điểm có lượng khách hàng đến đặt và mua bánh tét khá đông. Nghề làm bánh tét tại cơ sở của bác Lan có nguồn gốc gia truyền ở tỉnh Long An, khi đó cuộc sống của gia đình chỉ trông chờ vào nghề làm bánh tét.Trải qua nhiều năm lập nghiệp ở TPBH, có thể nói nghề bánh tét của dì Lan đã nuôi lớn 6 người con ăn học và trưởng thành. Riêng anh Từ Minh Phúc là con trai út trong nhà, thấy bác Lan tuổi đã ngoài 80 nên anh quyết định nghỉ làm ở Công ty dược và nối nghiệp nghề bánh tét của mẹ. Vài năm đầu bước vào nghề, anh cũng còn gặp nhiều khó khăn, nhưng do cần cù chịu khó, hơn nữa tốt nghiệp chuyên ngành hóa thực phẩm, nên mấy năm nay, mọi việc ở cơ sở bánh tét của anh khá thuận lợi và dễ dàng. “Hương” có nghĩa là hương thơm, chỉ tính chất của nghề truyền thống,  Việt” nói lên tâm hồn của người dân nước Việt luôn hướng về cội nguồn dân tộc và cũng từ đó thương hiệu bánh tét Hương Việt đã xuất hiện.

Để đáp ứng quy mô sản xuất ngày càng nhiều đòi hỏi phải có diện tích cũng như mặt bằng rộng, vì vậy hơn một năm trở lại đây, cơ sở của anh Phúc phải chuyển về  xã Hiệp Hòa, để thuận tiện cho việc gói và nấu bánh và đây cũng chính là nhà của vợ chồng anh. Trung bình ngày thường, cơ sở bánh tét của anh Phúc làm ra hơn 50 bánh tét lớn và 800 bánh tét nhỏ bao gồm cả chuối và đậu. Đối với bánh tét lớn có giá 25.000 đồng/cái và bánh tét nhỏ giá 5.000 đồng/cái. Riêng ngày tết số lượng bánh tét loại lớn có khối lượng từ 1,2kg-1,5kg là hơn 500 bánh/ngày. Cơ sở của anh trừ những người gia đình ra, thì có 4 người làm hợp đồng, được đào tạo khá bày bản trong khâu gói và nấu bánh, với mức lương thu nhập 1 người là 2,5 triệu đồng 1 tháng/ngày thường.

Đối với nguyên liệu đầu vào từ nếp, đậu, thịt, lá chuối đều được anh Phúc và bác Lan lựa chọn khá chặt chẽ, không chỉ ngon, phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng mà còn chỉ lấy ở các mối quen. Thêm vào đó, để có chiếc bánh tét thơm ngon đến từng miếng nhân, hạt nếp đồng nghĩa với thương hiệu phát triển thì anh luôn chú trọng việc vo nếp và đãi đậu, quy trình gói được thực hiện chặt chẽ, đều tay, không chặt lắm mà cũng không lỏng lắm nên bánh tét của anh có thể để được gần 1 tuần lễ mà hoàn toàn không thêm bất kỳ chất phụ gia nào hết. Quy trình gói và nấu bánh của cơ sở anh Phúc trải qua 12 tiếng từ 4 giờ sáng cho đến 3 giờ trưa thành phẩm. Để tiết kiệm nhiên liệu và giữ được hương thơm nồng và vị tết trong cái  bánh tét, anh đầu tư hệ thống lò đun bằng lửa củi để nấu bánh thay cho nấu bằng công nghệ nồi hơi. Chính vì vậy, do hoàn toàn bằng nghề thủ công và đảm bảo chất lượng đầu ra nên thương hiệu bánh tét Hương Việt của gia đình anh Phúc từ lâu đã tạo được uy tín cho người tiêu dùng trong và ngoài Tỉnh.

Anh Từ Minh Phúc cho biết: "Năm nào cũng vậy, cứ đến sau ngày 20 tết thì lượng khách hàng đến đặt bánh rất đông, mỗi năm đều tăng dần do kích thước bánh tét của anh mặc dù làm hoàn toàn bằng thủ công nhưng rất đều tay, vừa vặn, đẹp và dễ làm quà biếu. Riêng những mối quen thì đã đặt hàng từ những ngày trước đó. Mặc dù gia đình anh cũng chuẩn bị riêng phần bánh tét cho ngày tết để ăn, nhưng chỉ có tết năm ngoái, ráng lắm thì trong nhà cũng chỉ còn 2 đòn”. Trong thời buổi kinh tế hiện nay, không chỉ vào những ngày giáp tết mà ngay cả ngày thường, bánh tét gói sẵn đều có mặt ở  nhiều nơi như tại các siêu thị, chợ, các quầy hàng hay dọc đường phố để phục vụ cho người dân. Tuy nhiên, rất nhiều bà con hiện nay vẫn duy trì lệ mua lá chuối, nếp, đậu và thịt về nhà bày ra tự tay gói bánh tét để tạo thêm không khí Tết cho gia đình. Đây là một nét đẹp văn hóa truyền thống, bởi với họ, không có gì thiêng liêng và hạnh phúc hơn khi tất cả thành viên trong gia đình sum họp, vui vẻ quây quần bên nồi bánh đang sôi sùng sục, thơm lừng đợi bánh chín và chờ đón giao thừa.

 

Qua lời giới thiệu, chúng tôi có dịp gặp gỡ một trong nhiều gia đình năm nào cũng tự gói bánh tét vào dịp tết, mới cảm nhận được không khí Tết đang tỏa khắp mọi nơi và tình cảm của bà con hàng xóm nơi đây thể hiện qua những đòn bánh tét xanh thơm hương gạo nếp lá chuối. Như thường lệ, cứ mỗi độ 28-29 tết là gia đình chú Thái Văn Tài-ngụ tại phường Thống Nhất đều tận tay gói gần 20 đòn bánh để ăn Tết. Gia đình chú Tài có 7 thành viên thì tất cả đều rất thích ăn bánh tét. Mặc dù trong những ngày này, gia đình chú phải tất bật chuẩn bị khá nhiều công việc để đón mừng năm mới, thế nhưng  năm nào cũng vậy, họ đều dành riêng thời gian cho việc gói bánh tét. Tâm sự với chúng tôi, anh Thái Đăng Khoa con của chú Tài chia sẽ: “Gói bánh tét ngày tết đã trở thành truyền thốngcủa gia đình chúng tôi, từ đời ông bà cho đến ba tôi và các con. Tôi cảm thấy rất vui khi mà cùng ba của tôi tận tay gói và dâng lên bàn thờ ông bà những đòn bánh thơm ngon và có ý nghĩa.. Ngoài ra, ngày tết gia đình tôi không chỉ gói bánh tét để cúng tổ tiên ông bà, mà gia đình còn dùng làm quà biếu cho thông gia, bà con và bạn bè thân hữu gần xa để bày tỏ tình cảm.”

 Nói không phải khen, chứ bánh tét mà chú Tài gói thì ăn rất ngon. Để có được những chiếc bánh tét thơm ngon, dẻo, đẹp đặc biệt là để lâu trong các ngày tết, phải kể đến công đoạn chuẩn bị nếp, đậu của gia đình khá kỹ càng. Vợ của chú là Cô Phan Thanh Hà chia sẽ: quy trình gói bánh của được lên kế hoạch rất chi tiết, phải mất khá nhiều thời gian, tất cả mọi thứ đều mua ở chổ quen, dừa trái thì mang ở dưới quê lên, riêng lá chuối là cô phải đặt trước đó cả 2 tháng trời mới có. Đầu tiên, công đoạn rọc lá, rồi đem phơi, lau và xếp lá chuối đã được hoàn tất trước khi gói 2 ngày. Tối ngày thứ 3 là cô Hà bắt đầu ngâm nếp và đậu. Sáng ngày kế tiếp,thì phải dậy thật sớm để sào nếp và nấu đậu. Đây là công đoạn tửng chừng như đơn giản nhưng rất khó, bởi đòi hỏi có được một cái bánh ngon thì người làm phải có nhiều kinh nghiệm trong việc thêm gia vị. Điều đặc biệt của bánh tét gia đình chú Tài làm, đó là bên cạnh cái dẻo thơm của nếp, đậu phải kể đến vị béo của nước cốt dừa cùng các loại gia vị hòa quyện vào nhau đã làm cho bất kể ai được thưởng thức một lần sẽ không bao giờ quên được.

 Nối tiếp truyền thống gia đình từ nhiều đời, nhờ khéo tay và hơn 35 năm kinh nghiệm, nên bánh tét của chú Tài gói rất chắc tay và thường được nhiều người biết đến. Tết năm nay, gia đình chú gói 10 kg nếp, sẽ cho ra gần 20 đòn bánh, tương đương mỗi đòn nặng khoảng 2kg. Trải một chiếc chiếu giữa phòng khách, đặt lên đó cái mâm cùng lá chuối, một thau gạo nếp, một rỗ đậu xanh, một dĩa thịt heo đã được ướp sẵn gia vị, chú Tài đảm nhận khâu chính tức là gói bánh. Còn vợ và các con phụ ngồi cột bánh và chuẩn bị củi lửa, đây là dịp để mọi người nhắc lại những kỷ niệm đã qua trong năm. Không khí ngồi gói bánh thật là vui, không chỉ thu hút những thành viên trong nhà, mà cả bà con xung quanh cũng đến xem và làm phụ. Nhờ yêu thích và ham học hỏi nên các con của chú Tài, ai cũng đều biết gói bánh tét từ khi còn rất nhỏ. Tiếng đồng hồ gõ nhịp du dương báo hiệu thời khắc một tiếng cứ lần lượt trôi qua, những giọt mồ hôi lấm tấm trên áo, ánh mắt chăm chú không rời từng chút một và đôi bàn tay thoăn thoắt tự bao giờ, những đòn bánh tét lần lượt ra đời tạo nên một không khí mùa xuân thật ấm áp.

 Trong các ngày tết, cùng với những đòn bánh tét được sắp cúng lên bàn thờ, người Việt Nam chúng ta còn đặt thêm một dĩa bánh tét trong mâm cơm để thắp hương cúng ông bà. Với cách cắt truyền thống, 3 lát bánh vào dĩa thành ba hình tròn, rồi đặt lên trên ba lát bánh đó một lát thứ 4 nữa, trông giống như một bông mai rất đẹp tạo nên một ý nghĩa cho sự may mắn đầu năm. Bánh tét nếu thưởng thức với củ kiệu, dưa cải hoặc thịt heo kho đều rất ngon. Tiếp nối truyền thống văn hóa ngàn đời của cha ông ta để lại, hy vọng thế hệ trẻ hôm nay hãy luôn phát huy và giữ gìn truyền thống quí báu này, không ngừng tìm tòi, học hỏi thêm kinh nghiệm để ngày càng tạo ra những đòn bánh tét thật đẹp và đầy ý nghĩa 

  

 

                                     Hồng Mỹ