PHẦN I: KIẾN THỨC CHUNG VỀ GIA ĐÌNH

Câu 1: Gia đình có những chức năng gì?

Trả lời: Gia đình có 4 chức năng sau:

- Chức năng sinh sản, tái sản xuất con người;

- Chức năng kinh tế;

- Chức năng giáo dục, xã hội hóa cá nhân;

- Chức năng thỏa mãn nhu cầu tinh thần, tâm lý – tình cảm.

Câu 2: Gia đình có vai trò gì đối với các thành viên trong gia đình?

Trả lời: Đối với các thành viên trong gia đình, gia đình có 5 vai trò sau:

- Chăm sóc và giáo dục trẻ em;

- Chăm sóc và phụng dưỡng người cao tuổi;

- Thực hiện an sinh xã hội, chăm sóc người ốm, người tàn tật, khuyết tật;

- Phát triển kinh tế;

- Chăm sóc sức khỏe, luyện tập thể dục thể thao

Câu 3: Gia đình có vai trò gì đối với cộng đồng và xã hội?

Trả lời: Đối với cộng đồng và xã hội, gia đình có 6 vai trò sau:

- Giáo dục các thành viên thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước;

- Giữ gìn, kế thừa, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, hương ước, quy ước của địa phương;

- Giữ gìn trật tự an toàn xã hội và phòng chống tệ nạn xã hội;

- Thực hiện bình đẳng giới và phòng, chống bạo lực gia đình;

- Phối hợp với nhà trường, các tổ chức xã hội trong giáo dục con;

- Giáo dục đạo đức và hướng nghiệp.

Câu 4: Trong gia đình có những mối quan hệ nào?

Trả lời: Trong gia đình có 10 mối quan hệ sau:

- Mối quan hệ giữa vợ và chồng;

- Mối quan hệ giữa cha, mẹ và con gái;

- Mối quan hệ giữa cha, mẹ và con trai;

- Mối quan hệ giữa cha mẹ và con nuôi;

- Mối quan hệ giữa cha mẹ và con riêng của vợ/chồng;

- Mối quan hệ giữa các anh, chị, em trong gia đình;

- Mối quan hệ giữa bố mẹ chồng và con dâu;

- Mối quan hệ giữa bố mẹ vợ và con rể;

- Mối quan hệ giữa ông bà và các cháu;

- Mối quan hệ giữa các thành viên của gia đình với họ tộc.

Câu 5: Vợ chồng nên làm gì để xây dựng mối quan hệ vợ chồng ngày càng tốt đẹp ?

Trả lời: Để mối quan hệ vợ chồng ngày càng tốt đẹp, vợ chồng nên thực hiện những điều sau:

- Vợ, chồng cần thấu hiểu, cảm thông và hỗ trợ lẫn nhau;

- Vợ, chồng cần phải biết thỏa hiệp để giải quyết những bất đồng giữa hai vợ chồng;

- Hãy biểu lộ tình yêu của mình cho bạn đời biết bằng nhiều cách, từ lời nói, cử chỉ đến ánh mắt, nụ cười...

- Vợ chồng cần tôn trọng cá tính của nhau, khuyến khích bạn đời phát triển những sở thích riêng của mình;

- Vợ chồng luôn dành cho nhau những lời ngọt ngào, tử tế; hãy học cách quý trọng mối quan hệ vợ chồng để không bao giờ các mâu thuẫn vượt khỏi tầm kiểm soát;

- Vợ chồng nên khai thác thế mạnh của nhau;

- Vợ chồng nên bắt đầu xây dựng, giữ gìn mối quan hệ vợ chồng bền vững từ những công việc nhỏ nhưng lại có ý nghĩa.

Câu 6: Cha mẹ nên cư xử như thế nào để mối quan hệ giữa cha, mẹ và con gái ngày càng tốt đẹp ?

Trả lời: Để mối quan hệ giữa cha, mẹ và con gái ngày càng tốt đẹp, cha mẹ nên cư xử như sau:

- Tôn trọng con gái;

- Quan tâm đến cuộc sống của con gái;

- Coi trọng những phẩm chất tốt của phụ nữ;

- Xây dựng mối quan hệ vợ chồng tốt đẹp;

- Khuyến khích ưu điểm của con gái;

- Khen ngợi con gái;

- Tổ chức các hoạt động cùng con;

- Là tấm gương sáng để con cái noi theo;

- Lắng nghe tâm tư của con;

- Học hỏi từ những người cha, mẹ khác;

- Dạy con làm chủ cuộc sống.

Câu 7: Cha mẹ nên cư xử như thế nào để mối quan hệ giữa anh, chị, em trong gia đình ngày càng hòa thuận, tốt đẹp ?

Trả lời: Để mối quan hệ giữa anh, chị, em trong gia đình ngày càng hòa thuận, tốt đẹp, cha mẹ nên cư xử như sau:

- Tránh so sánh giữa những đứa trẻ;

- Không cố đem đến sự công bằng hoàn hảo;

- Đưa ra quy tắc rõ ràng;

- Khuyến khích sự hợp tác.

Câu 8: Để tránh những mâu thuẫn, xung đột để thiết lập mối quan hệ tốt đẹp giữa mẹ chồng và nàng dâu, con dâu nên làm gì?

Trả lời: Để tránh những mâu thuẫn, xung đột để thiết lập mối quan hệ tốt đẹp giữa mẹ chồng và nàng dâu, con dâu nên:

- Hiếu kính mẹ chồng, phải coi trọng sự tồn tại của mẹ chồng và giá trị địa vị của bà;

- Sống chan hòa với em gái của chồng, phải hòa mình vào gia đình chồng;

- Hãy cố gắng tìm hiểu sở thích vủa mẹ chồng, tôn trọng hứng thú và sở thích của mẹ chồng;

- Nếu có sai lầm thì phải dũng cảm thừa nhận và kiên nhẫn chịu đựng;

- Quan tâm đến sức khỏe mẹ chồng và các thành viên trong gia đình nhà chồng;

- Nên khéo léo dùng lời thuyết phục mẹ chồng khi mẹ chồng quá nuông chiều cháu;

- Biết giữ gìn sự yên bình, kỷ cương trong gia đình; cần cù, tiết kiệm; thường xuyên xin ý kiến mẹ chồng về công việc gia đình;

- Về lợi ích kinh tế không nên đòi hỏi sự công bằng, cũng không nên so đo kỳ kèo;

- Không bắt cả gia đình phải ăn theo khẩu vị của mình;

- Biết lo liệu công việc gia đình;

- Giữ thái độ lễ phép với mẹ chồng;

- Không nên nói nhiều đến chuyện nhà mẹ mình;

- Vợ chồng không nên quá thân mật trước mặt mẹ chồng;

- Không nên bắt chồng phải chọn một là vợ hai là mẹ.

Câu 9: Mẹ chồng nên làm gì để tạo sự gắn bó quan hệ giữa mẹ chồng, nàng dâu?

Trả lời: Để tạo sự gắn bó quan hệ giữa mẹ chồng, nàng dâu, mẹ chồng nên đối xử như sau:

- Coi con dâu như con đẻ của mình, không nên lạm dụng uy quyền để áp đặt con dâu;

- Quan niệm cuộc sống phải tùy theo thời đại tiến bộ, không nên ép con dâu phải tiếp thu ý kiến và kinh nghiệm của mình;

- Tạo mối quan hệ tốt với thông gia;

- Đối xử với con trai, con gái, con dâu và các cháu bình đẳng;

- Nếu xảy ra tranh chấp giữa vợ chồng con trai, thì phải có lập trường công bằng, tìm rõ nguyên nhân để giải quyết, không nên cố tình hiểu lầm con dâu, cũng không nên bênh con trai mà trách mắng con dâu;

- Cố gắng hết sức khuyến khích ưu điểm của con dâu;

- Không nên so sánh con dâu với con gái, cũng không nên bênh con gái.

Câu 10: Để giữ mối quan hệ gần gũi, gắn bó giữa ông bà và các cháu, ông bà nên và không nên làm những gì?

Trả lời:

* Để giữ mối quan hệ gần gũi, gắn bó giữa ông bà và các cháu, ông bà nên:

- Để các cháu có quyền lựa chọn;

- Tôn trọng các cháu;

- Khuyến khích, động viên các cháu hỗ trợ; giúp đỡ mình.

* Để giữ mối quan hệ gần gũi, gắn bó giữa ông bà và các cháu, ông bà không nên:

- Chiều cháu vô điều kiện;

- Bỏ qua những cư xử không đúng của cháu;

- Vô tình dạy cháu nói dối;

- So sánh các cháu với nhau hoặc giữa cháu gái với cháu trai;

- Định kiến giới theo kiểu “Con trai không khóc nhè”;

- Làm thay, làm hộ trẻ;

- Làm các cháu xấu hổ.

Câu 11: Đời sống gia đình trải qua những chu kỳ nào? Từng chu kỳ nên chú ý điều gì?

Trả lời: Đời sống gia đình trải qua những chu kỳ sau:

1. Gia đình với cặp cợ chồng mới cưới.

* Những điều cần chú ý:

- Tạo lập một gia đình mới, thích nghi với cuộc sống chung trong vai trò làm vợ, làm chồng;

- Dung hòa quan hệ vợ chồng với quan hệ gia đình đôi bên và quan hệ bạn bè.

2. Gia đình có con trước tuổi đi học.

* Những điều cần chú ý:

- Điều chỉnh quan hệ hôn nhân giữa vợ và chồng;

- Sẵn sàng vai trò làm cha, làm mẹ;

- Dung hòa mối quan hệ của bạn với gia đình mở rộng.

3. Gia đình có con đi học phổ thông.

* Những điều cần chú ý:

- Thay đổi mối quan hệ giữa bố mẹ và con cho phù hợp với từng lứa tuổi của con;

- Cân bằng giữa sự nghiệp, công việc và gia đình.

4. Gia đình có con trưởng thành và ra ở riêng.

* Những điều cần chú ý:

- Tập trung, củng cố và làm mới cuộc hôn nhân của bạn;

- Phát triển những mối quan hệ theo chiều sâu với những người con đã trưởng thành của bạn;

- Tổ chức lại các mối quan hệ khi con bạn bắt đầu có cuộc sống gia đình riêng của chúng;

- Luôn luôn nhớ rằng đây là một chu kỳ đòi hỏi cao nhất về lòng yêu thương, tinh thần trách nhiệm cũng như sự cảnh giác trước những tình cảm, tâm trạng tiêu cực.

5. Gia đình có vợ chồng là người cao tuổi.

* Những điều cần chú ý:

- Tìm tòi những vị trí mới của bản thân trong gia đình và xã hội;

- Tinh thần sẵn sàng đón nhận sự ra đi của vợ/chồng, anh chị em ruột và những người bạn đồng lứa khác; chuẩn bị cho sự ra đi của chính bạn;

- Tổng kết cuộc sống của bạn, chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm mà bạn đã trải nghiệm trong suốt chu kỳ đời sống gia đình của bạn với các thành viên trong gia đình.

Câu 12: Người vợ có quyền và trách nhiệm như thế nào trong gia đình?

Trả lời: Người vợ có quyền và trách nhiệm trong gia đình như sau:

- Song hành cùng chồng trong đời sông hôn nhân;

- Xây đắp hạnh phúc:

+ Thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ làm vợ;

+ Luôn chứng tỏ tình yêu giữa hai người;

+ Thủy chung;

+ Trung thực và tin tưởng;

+ Tìm lại nguồn cảm hứng;

+ Hãy tận tâm và nỗ lực vì chồng và con;

+ Biết giữ gìn và duy trì ngọn lửa đam mê;

+ Hòa đồng với bạn của chồng;

+ Hãy là một người phụ nữ duyên dáng, gợi cảm;

+ Biết giữ hòa khí trong gia đình;

+ Tổ chức đời sống gia đình ngăn nắp và chi tiêu hợp lý.

* Trong đời sống gia đình, người vợ cần lưu ý những điều sau:

+ Không nên chê bai, phê bình mẹ chồng và gia đình chồng;

+ Không bàn tán về thói quen cũng như sở thích xấu của chồng trước mặt người khác;

+ Không khen ngợi người đàn ông khác và chê bai, so sánh điểm yếu của chồng mình với họ;

+ Đừng bao giờ ra lệnh, chỉ huy chồng nên làm việc này, việc khác bởi đàn ông dù không thành thạo, họ vẫn nghĩ rằng họ biết điều đó hơn bạn;

+ Không nên thường xuyên đòi lương và truy hỏi những việc có liên quan đến “quỹ đen” của chồng;

+ Dù buồn bực và giận dữ đến mấy bạn cũng phải biết giữ bình tĩnh, tìm cơ hội phù hợp để giãi bày, chứ không nên mang bộ mặt hằm hằm khi chồng bạn đi làm về.

Câu 13: Người chồng có quyền và trách nhiệm như thế nào trong gia đình?

Trả lời: Người chồng có quyền và trách nhiệm trong gia đình như sau:

- Cùng xây đắp hạnh phúc gia đình;

- Trung thực và tin tưởng lẫn nhau;

- Giữ gìn sự thủy chung đối với vợ;

- Biết rộng lượng, tha thứ, yêu thương và chia sẻ với vợ và các thành viên trong gia đình;

- Biết loại bỏ tính độc đoán, chuyên quyền và ích kỷ.

* Trong đời sống gia đình, người chồng nên tránh những điều sau:

- Phó mặc mọi việc gia đình, chăm sóc nuôi dạy con cho vợ;

- Hành động không trong sáng, minh bạch;

- Chiều vợ một cách thái quá hoặc thiếu quan tâm đến vợ;

- Coi thường sự hòa hợp trong quan hệ tình dục;

- Tìm thú vui ngoài hôn nhân.

Câu 14: Người chồng, người vợ nên làm gì để xây đắp gia đình hạnh phúc?

Trả lời: Người chồng, người vợ nên làm những điều sau để xây đắp gia đình hạnh phúc:

- Gia đình phải là ưu tiên hàng đầu trong mối quan tâm của bạn;

- Tôn trọng sự tự do của vợ hoặc chồng;

- Luôn luôn hỗ trợ, cảm thông và tin tưởng nhau;

- Biết dành thời gian cho nhau và cho con;

- Biết chăm sóc, bồi đắp đời sống tinh thần của các thành viên trong gia đình;

- Biết ứng phó với căng thẳng thần kinh;

- Cảm thông, chia sẻ, tôn trọng và luôn quan tâm đến nhau, cùng chia sẻ trách nhiệm.

Câu 15: Cha mẹ có quyền và trách nhiệm như thế nào?

Trả lời: Cha mẹ có quyền và trách nhiệm như sau:

1. Nuôi dưỡng, chăm sóc con:

- Luôn chăm sóc yêu thương con cái để tạo cơ sở ban đầu cho trẻ phát triển;

- Chăm lo, tạo điều kiện cho con học tập, phát triển đạo đức, trí lực.

2. Cha mẹ bảo vệ quyền lợi và làm gương cho con:

- Cha mẹ bảo vệ quyền lợi của con;

- Cha mẹ làm gương cho con.

3. Không phân biệt đối xử, ngược đãi, lạm dụng sức lao động trẻ em:

- Không phân biệt đối xử giữa các con trong gia đình;

- Không đánh mắng, xỉ vả, xúc phạm nhân cách của con;

- Không lạm dụng sức lao động của con, xúi giục con làm những điều trái pháp luật.

                                           Mai Lý

                                        Biên soạn